قليل به مجرد ملاقاة با نجس شده‌اند ؛ 1 ليكن جمعى از قائلان به انفعال آب قليل به ملاقاة با نجاست گفته‌اند : آنچه شرط تطهير است ، طهارت وپاكى مطهِّر از نجاست خارجي است ، نه نجاست حاصل از تطهير شئ نجس . بنابر اين ، آب قليل بايد قبل از تطهير پاك باشد . وانفعال آن به سبب ملاقاة با محل نجس هنگام تطهير ، ضررى به حصول طهارت نمىزند . از اين رو ، مفاد قاعده اين خواهد بود : با چيزى كه به نجاست خارجي - غير از جهت تطهير - نجس شده است ، تطهير شئ نجس ديگر امكان‌پذير نيست . 2 برخى ديگر ، انفعال آب قليل را به صورت ورود نجاست بر آب قليل اختصاص داده ودر صورت ورود آب قليل بر نجاست ، قائل به عدم انفعال آب شده‌اند . 3 2 . سنگ استنجا كه پاك كنندهء محل خروج مدفوع است ؛ در حالي كه با ملاقاة مدفوع نجس مىشود ( - - ) استجمار ) . 3 . خاك به كار رفته در تطهير ظرفى كه سگ آن را ليسيده ( - - ) خاك مالي ) . 4 . تطهير ته كفش نجس با راه رفتن روى زمين 4 - - ) زمين ) . مستند قاعده : عنوان قاعده در دليلي عقلي يا نقلي نيامده است ؛ بلكه از رواياتى گرفته شده كه مفاد آنها عدم جواز استفاده از مايعات نجس است ونيز اجماعات ادعا شده در آن موارد . 5 بعضي در ادلهء قاعده خدشه كرده وآن را فاقد دليل دانسته‌اند ؛ زيرا دليلي ؛ خواه نصّ يا اجماع بر مفاد قاعده وجود ندارد ؛ چنان كه استقرا در موارد جزئي نيز براي اثبات مضمون كلى قاعده ثمربخش نيست ؛ زيرا بعضي مطهِّرات به طهارت ونجاست متصف نمىشوند ، مانند خورشيد وكم شدن دو سوم از آب انگور . بعضي مطهّرات نيز نجس شدن آنها در حال تطهير معلوم است ، مانند زمين ، خاك وسنگ استنجا ؛ چنان كه بعضي ديگر نجس نشدنشان روشن است ، مانند آب كثير ، جارى وآب استنجا ( - - ) استنجاء ) وديگر مطهّرات محل نزاع است . بنابر اين ، تتبع واستقرا در اين موارد بدون وجود دليل خاص تعبدي ، فايده‌اى ندارد . 6